مقاله سویق سیب از منظر معصومین


مقدمه

سویق به خاطر تنوع بالای محتوایی؛ خواص و اثرات متفاوتی دارد که بسته به نوع بیماری یا احتیاج جسمی و روحی می توان از آن بهره جست. سویق سیب از جمله سویق های مهم دارویی است که حضور آن در همه ی خانه ها لازم به نظر می آید

خواص سویق سیب از منظر معصومین علیهم السلام

۱) برطرف کننده ی خون دماغ

ابْنُ بُكَيْرٍ قَالَ: رَعَفْتُ سَنَةً بِالْمَدِينَةِ فَسَأَلَ أَصْحَابُنَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ شَيْ‏ءٍ يُمْسِكُ الرُّعَافَ فَقَالَ لَهُمُ اسْقُوهُ سَوِيقَ‏ التُّفَّاحِ فَسَقَوْنِي فَانْقَطَعَ عَنِّي الرُّعَافُ.
ابن بکیر می گوید: سالی در مدینه مبتلا به خون دماغ شدم. همراهانم از امام صادق ع درباره ی درمانش سوال کردند. حضرت به آنها فرمود: به او سویق سیب بخورانید. به من خوراندند و خون دماغ از من قطع شد.[۱]

 

۲) بهترین سم زدا

أَبو عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: مَا أَعْرِفُ لِلسُّمُومِ دَوَاءً أَنْفَعَ مِنْ سَوِيقِ‏ التُّفَّاحِ.
امام صادق ع فرمودند: برای سموم دارویی نافع تر از سویق سیب نمی شناسم[۲]

أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ: كَانَ إِذَا لَسَعَ إِنْسَاناً مِنْ أَهْلِ الدَّارِ حَيَّةٌ أَوْ عَقْرَبٌ قَالَ اسْقُوهُ سَوِيقَ‏ التُّفَّاحِ.
راوی می گوید: هرگاه عقرب یا مار، کسی از اهل خانه را می گزید، امام می فرمود به او سویق سیب بدهید. [۳]

علامه مجلسی(ره) می فرماید: سویق سیب، سرد و قابض و قطع کننده  صفرا است؛ پس می تواند از خون دماغ جلوگیری کند. از طرفی چون قلب و روح را تقویت می کند، می تواند از تأثیر سموم نیز جلوگیری کند.

 

قطعه الرعاف كأنه لبرده و قبضه و قطع الصفراء و دفع السموم لتقويته القلب و تقويته الروح فيمنع تأثيرها[۴]
آنچه در بررسی نظر مرحوم علامه قابل توجه است، قابض و سرد بودن سیب است. این که سیب، سردی ایجاد می کند یا گرما را دفع می کند. تفاوت این دو فرایند در همان مثال پیش گفته آتش و آب است. روایات وارده در باب سیب، وجود این خاصیت، یعنی بیرون کردن حرارت اضافه بدن را به خوبی نشان می دهد.

 

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‏ التُّفَّاحُ‏ يُفَرِّجُ الْمَعِدَةَ وَ قَالَ كُلِ التُّفَّاحَ‏ فَإِنَّهُ يُطْفِئُ الْحَرَارَةَ وَ يُبَرِّدُ الْجَوْفَ وَ يَذْهَبُ بِالْحُمَّى‏ وَ فِي حَدِيثٍ آخَرَ يَذْهَبُ بِالْوَبَاءِ.[۵]
امام صادق ع فرمودند: سیب معده را باز می کند و فرمودند: سیب بخور که حرارت را خاموش و درون را سرد می کند و تب را می برد.ودر حدیث دیگر آمده است که وبا را می برد.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَطْعِمُوا مَحْمُومِيكُمُ التُّفَّاحَ‏ فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَنْفَعَ مِنَ التُّفَّاحِ‏.[۶]
امام صادق ع فرمودند: به تب دارانتان سیب بخورانید که چیزی نافع تر از سیب وجود ندارد

اما اگر سیب قابض است، چگونه می تواند «يُفَرِّجُ الْمَعِدَةَ» باشد، و اگر سرد است چگونه می تواند درمان تمام بیماری ها باشد؟!

 

أَبو الْحَسَنِ مُوسَى ع قَالَ: ثَلَاثَةٌ لَا تَضُرُّ الْعِنَبُ الرَّازِقِيُّ وَ قَصَبُ السُّكَّرِ وَ التُّفَّاحُ‏.[۷]
امام کاظم ع فرمودند: سه چیز است که ضرر ندارد. انگور رازقی و ساقه ی نیشکر و سیب

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ ع‏: لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي التُّفَّاحِ‏ مَا دَاوَوْا مَرْضَاهُمْ إِلَّا بِهِ أَلَا وَ إِنَّهُ أَسْرَعُ شَيْ‏ءٍ مَنْفَعَةً لِلْفُؤَادِ خَاصَّةً وَ إِنَّهُ نَضُوحُهُ.[۸]
اگر مردم می دانستند در سیب چه خواصی نهفته است بیمارانشان را جز با آن درمان نمی کردند و آگاه باشید که همانا سیب سریعترین چیزی است که منفعتش به قلب می رسد و دوای آن است.

این درحالی است که سردی، خود عامل بیماری هایی است که خطر آن کم تر از گرمی نیست. اتفاقی که باید در بدن بیفتد، حرکت به سمت تعادل است. اتفاقاً چون سیب درمان هر دردی است، ذوخاصیتین است و همانطور که می تواند گرما را دفع کند، سرما را نیز دفع خواهد کرد.

 

عَنِ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع يَقُولُ‏ التُّفَّاحُ‏ شِفَاءٌ مِنْ خِصَالٍ مِنَ السَّمِّ وَ السِّحْرِ وَ اللَّمَمِ يَعْرِضُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ وَ الْبَلْغَمِ الْغَالِبِ وَ لَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَسْرَعَ مَنْفَعَةً مِنْهُ.[۹]
امام کاظم ع می فرمایند: سیب درمان چند خصلت است. سم و سحر و آسیبی که از اهل زمین می رسد و بلغم غالب و هیچ چیز منفعتش سریع تر از سیب نیست.

 

با توجه به درمانگری سیب در این روایات واضح است که سیب نقش گرمایشی داشته و با دفع سردی، بدن را به حالت تعادل می رساند. این واقعیت به صورت وجدانی نیز قابل درک است؛ کسی که برای دفع صفرا خیار می خورد، با زیاده روی در مصرف آّن، مبتلا به سردی می شود؛ ولی این اتفاق در مورد مصرف زیاد سیب نمی افتد. بنابر این خون دماغ چه در اثر گرمی باشد و چه سردی، سیب با دفع غلبۀ طبیعت غالب، بدن را به حالت تعادل هدایت می¬کند.

سویق<>

منابع


[۱] . الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۶، ص ۳۵۵ و بهذا السند و المضمون فی مكارم الأخلاق، ص۱۹۲
[۲] . الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۶، ص ۳۵۵
[۳] . الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۶، ص ۳۵۵ و فی ‏مكارم الأخلاق، ص۱۹۲ أَحَداً بدل عن إِنْسَاناً
[۴] . بحار الأنوار (ط – بيروت)، ج‏۶۳، ص۲۸۱
[۵] . المحاسن، ج‏۲، ص۵۵۱
[۶] . لمحاسن، ج‏۲، ص۵۵۱/ الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۶ ، ص۳۵۵
[۷] . المحاسن، ج‏۲، ص ۵۲۷ و فی الخصال، ج‏۱، ص ۱۴۴ قید التُّفَّاح بللُّبْنَانِيُّ
[۸] . طب الأئمة عليهم السلام، ص۱۳۵ و فی المحاسن، ج‏۲، ص ۵۵۱ و الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۶، ص۳۵۶ / طب الأئمة عليهم السلام ، ص ۵۳ / في التفاح ختم بإِلَّا بِهِ
[۹] . المحاسن، ج‏۲، ص ۵۵۳ و فی الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۶، ص۳۵۵ يَنْفَعُ بدل عن شِفَاءٌ ذکر عِدَّةٍ نعتاً لخِصَالٍ و قدمت مِنْهُ إلی مَنْفَعَةً